Tạo hình nhân nhầy đĩa đệm

Tạo hình nhân nhầy đĩa đệm là gì?

Tạo hình nhân nhầy đĩa đệm, còn được gọi là giải áp đĩa đệm bằng plasma qua da, là một thủ thuật điện quang can thiệp xâm lấn tối thiểu được sử dụng để điều trị thoát vị đĩa đệm nội bao (thoát vị đĩa đệm chưa vỡ bao xơ) không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn như nghỉ ngơi, vật lý trị liệu, dùng thuốc hoặc tiêm cột sống.

Thủ thuật này bao gồm việc chèn một thiết bị năng lượng plasma chuyên dụng qua da vào đĩa đệm cột sống bị tổn thương. Dưới sự hướng dẫn của hình ảnh, thiết bị này tạo ra các rãnh nhỏ giống như chân không bên trong đĩa đệm, làm giảm áp lực và làm thuyên giảm các triệu chứng do phần đĩa đệm thoát vị chèn ép lên các dây thần kinh lân cận.

Lợi ích của tạo hình nhân nhầy đĩa đệm bao gồm:

• Thủ thuật xâm lấn tối thiểu
• Không cần gây mê toàn thân
• Thời gian phục hồi ngắn
• Giảm triệu chứng hiệu quả cho những bệnh nhân chưa sẵn sàng phẫu thuật mổ hở

Phương pháp này hoạt động như thế nào

Cột sống bao gồm các đốt sống được phân tách bởi các đĩa đệm cột sống, hoạt động như những lớp đệm và cho phép cử động. Mỗi đĩa đệm chứa một lớp vỏ ngoài dai cứng (bao xơ) và một phần lõi dạng gel (nhân nhầy). Trong thoát vị đĩa đệm nội bao, một phần nhân nhầy phình ra qua bao xơ bị suy yếu nhưng vẫn nằm trong ranh giới của đĩa đệm.

Trong quá trình tạo hình nhân nhầy đĩa đệm:

• Một cây kim nhỏ được chèn vào đĩa đệm bị tổn thương dưới sự hướng dẫn của tia X (nội soi huỳnh quang).
• Một đầu dò năng lượng plasma (điện cực) được luồn qua kim.
• Đầu dò tạo ra các xung plasma được kiểm soát để loại bỏ một lượng nhỏ vật chất đĩa đệm và tạo ra các rãnh siêu nhỏ (đường ống chân không) bên trong đĩa đệm.

Điều này làm giảm áp lực bên trong đĩa đệm, giảm chèn ép lên các dây thần kinh cột sống và làm thuyên giảm các cơn đau cũng như các triệu chứng thần kinh.

Tại sao bạn cần tạo hình nhân nhầy đĩa đệm?

Tạo hình nhân nhầy đĩa đệm được khuyến nghị cho những bệnh nhân có:

• Đau thắt lưng hoặc đau cổ dai dẳng có hoặc không kèm theo các triệu chứng ở chân hoặc tay
• Kết quả chẩn đoán hình ảnh (ví dụ: MRI) cho thấy thoát vị đĩa đệm nội bao
• Các triệu chứng không thuyên giảm khi áp dụng liệu pháp điều trị bảo tồn
• Không có dấu hiệu mất vững cột sống hoặc vật chất đĩa đệm bị mảnh rời (mảnh vỡ tự do)
• Mong muốn tránh hoặc trì hoãn việc phẫu thuật mổ hở cột sống

Các triệu chứng phổ biến có thể thuyên giảm nhờ tạo hình nhân nhầy đĩa đệm bao gồm:

• Đau khu trú ở lưng hoặc cổ
• Đau lan xuống tay hoặc chân (ví dụ: đau thần kinh tọa)
• Tê, ngứa ran hoặc yếu nhẹ ở các chi

Các rủi ro và biến chứng của tạo hình nhân nhầy đĩa đệm là gì?

Tạo hình nhân nhầy đĩa đệm nhìn chung là an toàn, với tỷ lệ biến chứng thấp. Tuy nhiên, giống như bất kỳ thủ thuật xâm lấn nào, vẫn có một số rủi ro:

• Chảy máu tại vị trí chèn kim
• Nhiễm trùng, mặc dù hiếm gặp khi áp dụng kỹ thuật vô trùng
• Tổn thương thần kinh nếu các rễ thần kinh lân cận bị ảnh hưởng
• Tổn thương mâm sụn thân đốt sống, có thể dẫn đến đau dai dẳng
• Phản ứng dị ứng với các loại thuốc được sử dụng
• Trong những trường hợp hiếm gặp, các biến chứng có thể đòi hỏi phải phẫu thuật hoặc thực hiện các thủ thuật can thiệp thêm
• Mặc dù cực kỳ hiếm gặp, nhưng các biến cố bất lợi nghiêm trọng, bao gồm cả tử vong, đều có thể xảy ra trong bất kỳ thủ thuật y khoa nào

Tất cả các rủi ro tiềm ẩn sẽ được thảo luận với bạn trước khi tiến hành thủ thuật.

Bạn cần chuẩn bị gì cho tạo hình nhân nhầy đĩa đệm?

Trước khi tiến hành thủ thuật:

• Bạn có thể được yêu cầu làm xét nghiệm máu để đánh giá khả năng đông máu.
• Hãy thông báo cho bác sĩ về bất kỳ loại thuốc nào bạn đang dùng thường xuyên, đặc biệt là thuốc làm loãng máu hoặc thuốc trị tiểu đường.
• Các loại thuốc làm loãng máu có thể cần phải tạm ngưng 3–5 ngày trước thủ thuật.
• Các loại thuốc trị tiểu đường cũng có thể cần phải tạm ngưng nếu bạn được yêu cầu nhịn ăn.

Thường cần phải nhịn ăn trong 4–6 giờ trước thủ thuật, đặc biệt nếu có kế hoạch gây an thần.

Hãy lên kế hoạch đến sớm để có thời gian đăng ký và làm thủ tục nhập viện.

• Bệnh nhân ngoại trú nên đến trước ít nhất 20 phút so với giờ hẹn.
• Bệnh nhân điều trị trong ngày (day-case) hoặc bệnh nhân nội trú nên đến trước khoảng 2 giờ.

Bạn có thể mong đợi điều gì trong quá trình tạo hình nhân nhầy đĩa đệm?

Thời gian dự kiến

Thủ thuật thường kéo dài 30–60 phút, theo sau là một khoảng thời gian theo dõi ngắn.

Trước thủ thuật

• Bạn sẽ được tiếp nhận vào khoa chẩn đoán hình ảnh và chuẩn bị cho thủ thuật.
• Bác sĩ gây mê sẽ tiến hành gây an thần tỉnh (conscious sedation) để giúp bạn thư giãn và không bị đau.
• Các dấu hiệu sinh tồn và nhịp thở của bạn sẽ được theo dõi chặt chẽ.

Trong quá trình thủ thuật

• Dưới sự hướng dẫn của hình ảnh (thường là nội soi huỳnh quang), một cây kim được chèn vào đĩa đệm bị tổn thương.
• Một điện cực plasma được luồn qua kim vào đĩa đệm.
• Điện cực tạo ra các rãnh siêu nhỏ bên trong đĩa đệm, làm giảm áp lực và thể tích.
• Một mũi tiêm phong bế thần kinh (hỗn hợp gồm steroid và thuốc gây tê cục bộ) cũng có thể được thực hiện để giúp kiểm soát cảm giác khó chịu trong những ngày sau thủ thuật.

Sau thủ thuật

• Bạn sẽ được theo dõi một thời gian ngắn tại khoa chẩn đoán hình ảnh trước khi được chuyển về phòng.
• Thường được khuyến cáo nghỉ ngơi tại giường từ 1–2 giờ ngay sau thủ thuật.
• Có thể xảy ra tình trạng đau nhẹ hoặc bầm tím tại vị trí tiêm nhưng thường sẽ nhanh chóng biến mất.
• Tùy thuộc vào tình trạng của bạn và lời khuyên của bác sĩ, bạn có thể được xuất viện trong cùng ngày hoặc sau khi nằm lại theo dõi một đêm.

Chăm sóc và phục hồi sau tạo hình nhân nhầy đĩa đệm

Thời gian phục hồi dự kiến

• Hầu hết bệnh nhân bắt đầu cảm thấy thuyên giảm triệu chứng trong vòng 1–2 tuần, mặc dù một số cải thiện có thể được cảm nhận sớm hơn.
• Mũi tiêm phong bế thần kinh được thực hiện trong quá trình thủ thuật có thể mang lại sự thuyên giảm tạm thời cho đến khi tạo hình nhân nhầy đĩa đệm phát huy tác dụng hoàn toàn.

Lời khuyên phục hồi

• Tránh các hoạt động gắng sức và mang vác nặng trong vài ngày.
• Tuân thủ lời khuyên của bác sĩ về việc đi làm trở lại, lái xe và vật lý trị liệu.
• Theo dõi mọi cơn đau dai dẳng hoặc tồi tệ hơn, sốt hoặc các triệu chứng bất thường và báo cáo kịp thời.
• Dần dần nối lại các hoạt động hàng ngày bình thường tùy theo khả năng chịu đựng.

Sự phục hồi của bạn phụ thuộc vào điều gì

• Mức độ nghiêm trọng của tình trạng thoát vị đĩa đệm
• Các triệu chứng cơ sở và phản ứng của bạn đối với thủ thuật
• Việc có sử dụng các phương pháp điều trị hỗ trợ (chẳng hạn như phong bế thần kinh hoặc vật lý trị liệu) hay không
• Tình trạng sức khỏe tổng thể, tư thế và mức độ hoạt động của bạn

Hầu hết bệnh nhân trải qua quá trình phục hồi nhanh chóng và có thể tránh hoặc trì hoãn việc phải phẫu thuật cột sống xâm lấn nhiều hơn.